» Cải cách hành chính ở Việt Nam – Tư duy và năng lực

Ngày nay, khi công cuộc đổi mới của nước ta đang bước vào giai đoạn khẩn trương, toàn diện, thì lĩnh vực Hành chính – chiếm giữ vai trò trọng trong điều hành, quản lí đất nước cần thiết phải đổi mới nhanh chóng, đi vào chiều sâu góp phần tạo động lực cho quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước đạt nhiều thành tực quan trọng hơn nữa. Tuy nhiên, nhìn một cách khách quan mà nói tình hình cải cách Hành chính nói chung ở Việt Nam còn nhiều bất cập, khiếm khuyết trong cả tư duy và hành động.

Tại sao phải tiến hành “ công cuộc cải cách hành chính?” . Ngay từ khi ra đời, bên cạnh việc sử dụng công cụ Pháp luật, Quân đội thì nhà nước còn sử dụng một công cụ hiệu quả không kém đó là nền hành chính – trực tiếp quản lí toàn bộ các hoạt động xã hội từ kinh tế – chính trị- văn hóa – xã hội  bằng các chủ trương, chính sách, quy định…, nơi cầu nói giữa ý Đảng lòng dân. Chính vì vai trò và ý nghĩa cấp thiết đó mà nền hành chính Việt Nam cần đổi mới. Quá trình cải cách hành chính ở nước ta được tiến hành khá mạnh trong những năm  đây, bên cạnh hiệu ứng tích cực thì bản thân quá trình  ấy cũng chứa đựng những bất cập. Những bất cập ấy xuất phát từ  một mối mâu thuẫn mà tôi cho rằng rất cơ bản, ấy là : “TƯ DUY VÀ KHẢ NĂNG ĐỔI MỚI CỦA CÁN BỘ HÀNH CHÍNH”.

Như chúng ta biết bất kì nhận thức nào cũng bắt nguồn từ  thực tiễn xã hội mà ra, và công cuộc cải cách hành chính ở nước ta cũng vậy. Bản thân đất nước đang trong thời kì quá độ lên Chủ Nghĩa Xã Hội, mọi cơ chế quản lí điều hành đất nước hàng chục năm về trước không thể ứng dụng một cách hoàn toàn vào thực tiễn hiện nay. Và Đảng ta đã sáng suốt khi nhận ra điều tất yếu đó khi Đại hội Đại biểu toàn quốc VI(1986)  đã đánh dấu cột mốc quan trọng “đổi mới tư duy”- trong đó có  việc đổi mới tư tưởng về việc xây dựng một nền hành chính thực sự hiện đại, khoa học, trong sạch, thực sự “công bộc của dân”, bắt kịp xu thế chung của thời đại hội nhập. Rõ ràng,  điều đáng nói ở đây là tư duy cải cách nền hành chính đất nước đã có và từ nhận thức sáng suốt mà trong  thời gian qua Đảng Cộng sản Việt Nam đã có chỉ đão kiên quyết trong việc xúc tiến xây dựng một mô hình Hành chính như mong muốn của toàn thể nhân dân. Nhưng chính trong quá trình “hành động, thực hiện, tồ chức, xây dựng”  đầu xuất hiện mâu thuẫn –“ khả năng cải cách”.

Thực tiễn chúng minh là, trong những năm qua chính nhờ quá trình cải cáh mà nhân dân bớt bị phiền hà, công tác quản lí hành chính cũng như mối quan hệ “dân- chính quyền” ngày có chuyển biến tích cực đáng mừng.Nhưng đó chỉ là bề nổi, chỉ những “vệt sáng” trên con đường hành trình xây dựng- đổi mới nền hành chính vốn còn hẹp trong tư duy, yếu về khả năng thực hiện. Không thể phủ nhận công tác cải cách nền hành chính ở các cấp, các ngành, đặc biệt là ở cơ sở vẫn còn nhiều điều phải bàn.Theo tôi có thể ở mấy lí do cơ bản sau đây:

Trước hết, cán bộ hành chính  vẫn còn mang nặng tư tưởng “Luật vua thua lệ làng”, chưa chấp nhận là “công bộc, đầy tớ trung thành”, làm việc thiếu tinh thần trách nhiệm với quần chúng nhân dân cho nên dẫn đến vẫn còn thái độ nhũng nhĩu, hạch sách, “hành dân” vẫn còn diễn ra thường xuyên. Chính vì vậy nảy sinh nhiều tiêu cực khác nhất là hối lộ, quà cáp cho nhanh việc, hay suy nghĩ không hay của nhân dân vào nền hành chính hiện tai là còn phiền hà, chờ đơị, cầu thị cán bộ…Do đó muốn xây dưng nền hành chính tương lai mạnh, trong sạch cần trước tiên loại bỏ dần tư tưởng tiêu cực trên ở mỗi người cán bộ.

Bên cạnh đó, nguyên nhân mà tôi cho là quan trọng nhất dẫn đến tình hình cải cách hành chính  nước ta còn chậm chạp đó là “Khả năng tiến hành cải cách, gồm trình độ chuyên môn nghiệp vụ, và  tư tưởng chưa chịu hay khoan cải cách ”. Cần thấy được rằng nền hành chính hiện đại, hiệu quả không thể dựa vào người cán bộ trình độ thấp. Hiện na, ở nhiều địa phương cán bộ UBND xã trình độ THCS, thậm chí nhiều chủ tịch xã thuộc vùng dân tộc chỉ ở lớp  bốn, năm; chưa thạo tiếng Kinh, mãi lo làm ăn… còn đâu quan tâm đẩy mạnh xây dựng nền hành chính mới. Mà thiết nghĩ, việc tiến hành xây dựng mô hình cải cách phải bắt đầu từ cơ sở nhưng với đội ngũ như vây thử hỏi tới khi nào cả nước mới có được nền hành chính tiến bộ, thực sự là công cụ quản lí hiệu quả của Nhà nước. Nguy hiểm hơn nhiều nơi vẫn còn nhiều suy nghĩ “chưa muốn cải cách”, hoặc cũng có cán bộ tâm huyết nhưng lực bất tòng tâm. Bời do hai yếu  tố sau: Trước hết do khả năng chưa đủ- muốn hiện đại công tác hành chính, muốn tinh gọn các quy trình xử lí hồ sơ, thủ tục nhưng không biết đi từ đâu hay khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, phần mềm xử lí… còn rất hạn chế. Mặc khác, một phần cũng do công tác lãnh đạo của người thủ trưởng cơ quan. Nếu thủ trưởng là người thuộc thế hệ cũ, lớn tuổi thì tính năng động, sáng tạo, nhạy bén hầu như không còn, chủ yếu chỉ đạo dựa trên kinh nghiệm và vì vậy họ ít khi đề xuất công tác mang tính sáng tạo cao, giải quyết công việc thiếu tính linh hoạt…vì vậy(có thể lòng tự ái) nên bản thân người thủ trương chưa thể tiên phong, thậm chí áp đặt, độc đoán… nên trong công tác cải cách hành chính do đó cũng ảnh hưởng rất lớn, nhất là khả năng đổi mới tư duy, hành động của các cán bộ trong cơ quan. Tuy nhiên cũng có một số ít vô trách nhiệm, vững nghiệp vụ nhưng:  “thờ ơ”, sao nhãng trách nhiệm, làm qua loa, cầm chừng cho hết tháng lãnh lương. Thấy được hạn chế trên nên năm 2011,  Đảng ta chọn 500 trí thức trẻ về khu vực  vùng cao, xa làm chức Phó Chủ tịch xã góp phần đẩy mạnh công tác tại địa phương nhưng qua đó nhằm đem dần nguồn sống mới cho nền hành chính nước nhà. Ngoài ra thường xuyên mở lớp bồi dưỡng kiến thức nghiệp vụ, nâng cao tư tưởng chính trị, đạo đức cách mạng cho cán bộ  hành chính các cấp , quan tâm hơn chính quyền cơ sở, vùng khó khăn.

Nói tóm lại, để công cuộc cải cách hành chính ở Việt Nam có bước tiến mới về bề sâu thì bên cạnh đổi mới tư duy, quan trọng hơn cả chính là “xây dựng con người hành chính” vừa “hồng vùa chuyên”. Công chức phải vững nghiệp vụ, quản lí khoa học , có đạo đức, tinh thần trách nhiệm hết lòng vì việc chung, tận tụy với nhân dân…Bên cạnh đó, cần mạnh dạn thay đổi, luân chuyển  cán bộ; biết làm trẻ hóa đội ngũ cán bộ hành chính. Với việc phát hiện, phân tích ra mâu thuẫn cơ bản của tình hình cải cách hành chính nước ta hiện nay TƯ DUY VÀ KHẢ NĂNG ĐỔI MỚI CỦA CÁN BỘ HÀNH CHÍNH hi vọng rằng nhà lãnh đạo có chính sách hoạch định dải hơi cho quá trình xây dựng nền hành chinh “trong sạch, hiện đại, khoa học và đạo đức” .

Nguyễn Hữu Hoàng – KS12E